Όλοι έχουμε δικαίωμα στη ζωή. Τι γίνεται με το δικαίωμα στο θάνατο;

Ο θάνατος συνήθως είναι ένα ζήτημα που στην ελληνική κοινωνία θεωρείται μακάβριο και αποφεύγουμε κάθε συζήτηση επ’ αυτού. Χρειάζεται να «χτυπήσει κάποια πόρτα της αυλής μας» μια σοβαρή ασθένεια για να συνειδητοποιήσουμε ότι κι ο θάνατος είναι τελικά κομμάτι της ζωής. Και τι γίνεται τότε; Χιλιάδες ερωτηματικά και διλήμματα στριφογυρίζουν στο κεφάλι μας και μας βρίσκουν απροετοίμαστους. Ο πόνος συγκρούεται με τις θρησκευτικές πεποιθήσεις, τα ατομικά δικαιώματα με την εκκλησία, η αξιοπρέπεια με τον νόμο, η αυτονομία με τις πεποιθήσεις φίλων και συγγενών. Ποιος επιλέγει πότε και υπό ποιες συνθήκες κάποιος μπορεί να δώσει τέρμα στη ζωή του..
Το ζήτημα της ευθανασίας τίθεται όλο και πιο ψηλά στην ατζέντα της δημόσιας συζήτησης στην Αγγλία. Η εφημερίδα «Times» διεξήγαγε δημοσκόπηση για το ζήτημα τροποποίησης του νόμου προκειμένου να επιτρέπεται η υποβοηθούμενη αυτοκτονία μια εβδομάδα μετά τη πολυσυζητημένη υπόθεση ευθανασίας του Sir Edward Downes και της συζύγου του. Τα αποτελέσματα ήταν σαφή. Η συντριπτική πλειοψηφία της κοινής γνώμης τάχθηκε υπέρ της αλλαγής της νομοθεσίας ώστε οι γιατροί να μπορούν να βοηθούν τους ασθενείς τελικού σταδίου να βάζουν τέλος στη ζωή τους. Μάλιστα οι συμμετέχοντες ηλικίας μεταξύ 55 – 64 συμφωνούν πιο σθεναρά.
Παρόλο που η τροποποίηση του νόμου έβρισκε αντίθετους τους γιατρούς πριν μερικές μέρες διαφάνηκε το πρώτο σημάδι αλλαγής της στάσης τους. Το Royal College of Nursing μετρίασε την αντίθεσή του προς το ζήτημα της ευθανασίας εκφράζοντας μια πιο ουδέτερη στάση.
Το φαινόμενο «τουρισμού θανάτου» σε χώρες όπως η Ελβετία, όπου η ευθανασία επιτρέπεται, είναι πολύ διαδεδομένο. Φίλοι και συγγενείς παίρνουν τη δύσκολη απόφαση, αναλαμβάνουν έξοδα και νομικά ρίσκα προκειμένου να βοηθήσουν τα αγαπημένα τους πρόσωπα να «λυτρωθούν» από τον πόνο.
Δε σκοπεύω να θέσω νομικά ή ηθικά ζητήματα που προκύπτουν από την πρακτική της ευθανασίας επί του παρόντος. Αυτό που θεωρώ πολύ σημαντικό ωστόσο είναι να τεθεί η αρχή ενός δημόσιου διαλόγου επί του ζητήματος και στην Ελλάδα προκειμένου να συνειδητοποιήσουμε ότι αυτό που φαίνεται αδύνατο να συμβεί σε μας, τελικά δεν είναι τόσο μακριά.

Δικαίωμα στο θάνατο

Η υπόθεση μιας νεαρής κοπέλας στην Ιταλία που βρίσκεται σε κώμα εδώ και 17 χρόνια και της οικογένειάς της που ακολουθεί μία δεκαετή δικαστική διαμάχη διεκδικώντας την απελευθέρωση της κόρης τους από τα μηχανήματα που την κρατάνε στη «ζωή» φέρνει για ακόμη μια φορά στην επιφάνεια το μείζον θέμα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της αυτονομίας του ατόμου.
Η 37χρονη Ιταλίδα Ελουάνα Ενγκλάρο βρίσκεται σε κώμα από το 1992 μετά από ένα αυτοκινητιστικό ατύχημα. Ο πατέρας της άτυχης κοπέλας ζητάει εδώ και 10 χρόνια την διακοπή παροχής υποστήριξης από τα μηχανήματα που κρατάνε την κόρη του στη ζωή, καθώς ήταν επιθυμία της ίδιας. Το 2008 το ανώτατο δικαστήριο της Ιταλίας απεφάνθη τελικά ότι η Ελουάνα έχει το δικαίωμα να προβεί σε ευθανασία καθώς η κωματώδης κατάσταση στην οποία βρίσκεται είναι μη αναστρέψιμη, και από την άλλη είχε η ίδια εκφράσει ρητά την επιθυμία να πεθάνει και να μη διατηρηθεί στη ζωή μέσω μηχανημάτων. Η κυβέρνηση Μπερλουσκόνι όμως είχε διαφορετική άποψη και μ’ ένα εσπευσμένο νομοθετικό διάταγμα, το οποίο υπερισχύει της απόφασης του ανωτάτου δικαστηρίου, απαγορεύει την υλοποίηση της ευθανασίας. Ωστόσο ο πρόεδρος της Δημοκρατίας Τζιόρτζιο Ναπολιτάνο αρνήθηκε να υπογράψει το νομοθετικό διάταγμα. Μια μεγάλη πολιτική αντιπαράθεση έχει ξεσπάσει μεταξύ πολιτικών κομμάτων αλλά και της Ιταλικής εκκλησίας, ενώ η Ελουάνα και η οικογένειά της συνεχίζουν να ταλαιπωρούνται.
Ενδεχομένως στον τρόπο που αντιλαμβάνομαι τέτοιες ενέργειες να με έχουν επηρεάσει οι σπουδές μου στο αντικείμενο της Βιοηθικής και οι πλείστες υποθέσεις τις οποίες έχουμε πραγματευθεί. Όμως η ευαισθησία στο ζήτημα του αυτοκαθορισμού και της αυτονομίας είναι κοινό και μας απασχολεί όλους. Ποιος είναι εκείνος ο εκάστοτε πολιτικός που θα αποφασίσει για την έκβαση της ζωής μας; Ποια είναι η επιχειρηματολογία του Μπερλουσκόνι για την απόρριψη της ευθανασίας της Ελουάνα.. ότι από τη στιγμή που μπορεί να κυοφορήσει η κοπέλα δεν μπορούμε να της επιτρέψουμε να φύγει από τη ζωή. (!!!) Άρα χαρακτηρίζουμε τον άνθρωπο ως μέσο αναπαραγωγής και όχι ως αυτόνομο λογικό ον που λαμβάνει τις αποφάσεις που αφορούν τη ζωή του. Πόσο μάλλον που υποβιβάζει την ύπαρξη της γυναίκας σε απλή μηχανή τεκνοποίησης. Ο Μπερλουσκόνι που χαρακτηρίζεται για τις σεξιστικές του πεποιθήσεις κρίνει τη ζωή ενός ανθρώπου που για 17 χρόνια κείτεται στο κρεβάτι ενός νοσοκομείου χωρίς να αισθάνεται τίποτα ενώ η πραγματικότητα τρέχει κι εναλλάσσεται.
Ποιος έχει τελικά το δικαίωμα να αποφασίζει για τη ζωή ενός προσώπου; Στις μέρες μας που το Ιπποκρατικό πατερναλιστικό μοντέλο φαίνεται να ξεπερνάται και ο ασθενής να συναποφασίζει με το γιατρό σε ότι αφορά την έκβαση της ζωής του έρχονται συντηρητικοί πολιτικοί-ο πιο ανώδυνος χαρακτηρισμός- και η εκκλησία να μας γυρίσουν στα χρόνια του Μεσαίωνα και του σκοταδισμού. Ο ορισμός της ζωής άξιας για να βιωθεί δεν μπορεί να ορίζεται από την εκάστοτε πολιτική εξουσία. Τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν μπορεί να γίνονται βορράς στο βωμό των πολιτικών παιγνιδιών και καιροσκοπικών καταστάσεων. Οποιες κι αν είναι οι αντιρρήσεις γύρω από το ζήτημα της ευθανασίας το αίτημα του αυτοκαθορισμού του ατόμου οφείλει να θεωρείται αδιαπραγμάτευτο.

πηγή: cosmo.gr

P.S Τελικά η 37χρονη Ελουάνα δικαιώθηκε και έφυγε από την "τεχνητή ζωή" που την κράταγαν χωρίς τη θέλησή της τα τελευταία 17 χρόνια, καθώς υλοποιήθηκε η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου για παθητική ευθανασία στην κλινική του Ούντινε.

Ηχηρή άρνηση ανήλικης Βρετανίδας στη μεταμόσχευση καρδιάς.. έχουμε δικαίωμα να αποφασίζουμε για τη ζωή μας.

Ήθελε να ζήσει με αξιοπρέπεια και να απολαύσει τη ζωή που της απομένει χωρίς να υποβάλλεται σε ανώφελα χειρουργεία και τα κατάφερε. Το πιο αυτονόητο πράγμα για έναν άνθρωπο είναι το δικαίωμα της αυτονομίας και σ’ αυτό επιμένω κάθε φορά που γράφω για τέτοια ζητήματα.
Στο Λονδίνο ένα ανήλικο κορίτσι μόλις 13 χρονών έπεισε τους γιατρούς της ότι έχει το δικαίωμα να λάβει εκείνη την πιο κρίσιμη απόφαση για τη ζωή της. Το Βρετανικό Νοσοκομείο ήθελε να προχωρήσει σε υποχρεωτική μεταμόσχευση καρδιάς όμως η 13χρονη τους μετέπεισε.
Η Χάνα Τζόουνς έπασχε παλαιότερα από λευχαιμία και από την ηλικία των 5 ετών λάμβανε φάρμακα που προκάλεσαν βλάβες στην καρδιά της. Σήμερα ζει με μια οπή στην καρδιά, επιμένει όμως ότι δεν θέλει να υποβληθεί σε μεταμόσχευση και να παίρνει ανοσοκατασταλτικά για την υπόλοιπη ζωή της. Το Νοσοκομείο της Κομητείας του Χέρεφορντ είχε προσφύγει στο Ανώτατο Δικαστήριο ζητώντας δικαστική εντολή προκειμένου να υποβάλει το κορίτσι υποχρεωτικά σε μεταμόσχευση. Οι κοινωνικοί λειτουργοί μάλιστα του νοσοκομείου είχαν απειλήσει το Φεβρουάριο τους γονείς της ότι θα τους αφαιρούσαν την επιμέλεια αν δεν την μετέφεραν στο νοσοκομείο για νοσηλεία.
Ωστόσο, κατόπιν της πλήρους ενημέρωσης της 13χρονης για τις επιπτώσεις άρνησής της να υποβληθεί σε μεταμόσχευση εκείνη παρέμενε ανένδοτη στην απόφασή της ότι δεν ήθελε να υποβληθεί σε μια τέτοια διαδικασία. Τελικά, έπεισε τους κοινωνικούς λειτουργούς ότι πραγματικά ήθελε να ζήσει την υπόλοιπη ζωή που της απέμενε με αξιοπρέπεια, στο σπίτι της, μακριά από επώδυνες μεταμοσχεύσεις, νοσοκομεία και γιατρούς. Τουλάχιστον σ’ αυτή της την απόφαση και στη μάχη για να την επιβάλλει είχε συμπαραστάτες και τους γονείς της.
Ακόμη και αν το νοσοκομείο ενέμενε στην πρόθεση του να οδηγήσει την υπόθεση στο δικαστήριο δεν είναι σίγουρο ότι θα εξασφάλιζε τελικά και τη δικαστική εντολή. Ο Τόνι Κάλαντ, πρόεδρος της επιτροπής Ηθικής στο Βρετανικό Ιατρικό Σύλλογο, δήλωσε στο BBC ότι η Βουλή των Λόρδων είχε αποφανθεί το 1980 ότι τα παιδιά που κατανοούν όλα τα δεδομένα γύρω από την πάθησή τους είναι νομικώς ικανά να αποφασίζουν για τον εαυτό τους.
Το δικαίωμα του αυτοπροσδιορισμού και της αυτονομίας είναι αναφαίρετο δικαίωμα κάθε έλλογου όντος. Το πατερναλιστικό μοντέλο της Ιπποκράτειας ιατρικής έχει ξεπεραστεί και τώρα οι ασθενείς μπορούν, και η όποια πολιτεία οφείλει να τους επιτρέπει, να συναποφασίζουν με τους θεράποντες ιατρούς τους και το κατάλληλα εκπαιδευμένο προσωπικό για την πορεία της όποιας θεραπείας ή τη διακοπή της. Όλοι έχουμε δικαίωμα στη ζωή αλλά και στην φυγή από αυτή.

πηγές:in.gr, pathfinder