Δευτέρα 9 Φεβρουαρίου 2009

Δικαίωμα στο θάνατο

Η υπόθεση μιας νεαρής κοπέλας στην Ιταλία που βρίσκεται σε κώμα εδώ και 17 χρόνια και της οικογένειάς της που ακολουθεί μία δεκαετή δικαστική διαμάχη διεκδικώντας την απελευθέρωση της κόρης τους από τα μηχανήματα που την κρατάνε στη «ζωή» φέρνει για ακόμη μια φορά στην επιφάνεια το μείζον θέμα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της αυτονομίας του ατόμου.
Η 37χρονη Ιταλίδα Ελουάνα Ενγκλάρο βρίσκεται σε κώμα από το 1992 μετά από ένα αυτοκινητιστικό ατύχημα. Ο πατέρας της άτυχης κοπέλας ζητάει εδώ και 10 χρόνια την διακοπή παροχής υποστήριξης από τα μηχανήματα που κρατάνε την κόρη του στη ζωή, καθώς ήταν επιθυμία της ίδιας. Το 2008 το ανώτατο δικαστήριο της Ιταλίας απεφάνθη τελικά ότι η Ελουάνα έχει το δικαίωμα να προβεί σε ευθανασία καθώς η κωματώδης κατάσταση στην οποία βρίσκεται είναι μη αναστρέψιμη, και από την άλλη είχε η ίδια εκφράσει ρητά την επιθυμία να πεθάνει και να μη διατηρηθεί στη ζωή μέσω μηχανημάτων. Η κυβέρνηση Μπερλουσκόνι όμως είχε διαφορετική άποψη και μ’ ένα εσπευσμένο νομοθετικό διάταγμα, το οποίο υπερισχύει της απόφασης του ανωτάτου δικαστηρίου, απαγορεύει την υλοποίηση της ευθανασίας. Ωστόσο ο πρόεδρος της Δημοκρατίας Τζιόρτζιο Ναπολιτάνο αρνήθηκε να υπογράψει το νομοθετικό διάταγμα. Μια μεγάλη πολιτική αντιπαράθεση έχει ξεσπάσει μεταξύ πολιτικών κομμάτων αλλά και της Ιταλικής εκκλησίας, ενώ η Ελουάνα και η οικογένειά της συνεχίζουν να ταλαιπωρούνται.
Ενδεχομένως στον τρόπο που αντιλαμβάνομαι τέτοιες ενέργειες να με έχουν επηρεάσει οι σπουδές μου στο αντικείμενο της Βιοηθικής και οι πλείστες υποθέσεις τις οποίες έχουμε πραγματευθεί. Όμως η ευαισθησία στο ζήτημα του αυτοκαθορισμού και της αυτονομίας είναι κοινό και μας απασχολεί όλους. Ποιος είναι εκείνος ο εκάστοτε πολιτικός που θα αποφασίσει για την έκβαση της ζωής μας; Ποια είναι η επιχειρηματολογία του Μπερλουσκόνι για την απόρριψη της ευθανασίας της Ελουάνα.. ότι από τη στιγμή που μπορεί να κυοφορήσει η κοπέλα δεν μπορούμε να της επιτρέψουμε να φύγει από τη ζωή. (!!!) Άρα χαρακτηρίζουμε τον άνθρωπο ως μέσο αναπαραγωγής και όχι ως αυτόνομο λογικό ον που λαμβάνει τις αποφάσεις που αφορούν τη ζωή του. Πόσο μάλλον που υποβιβάζει την ύπαρξη της γυναίκας σε απλή μηχανή τεκνοποίησης. Ο Μπερλουσκόνι που χαρακτηρίζεται για τις σεξιστικές του πεποιθήσεις κρίνει τη ζωή ενός ανθρώπου που για 17 χρόνια κείτεται στο κρεβάτι ενός νοσοκομείου χωρίς να αισθάνεται τίποτα ενώ η πραγματικότητα τρέχει κι εναλλάσσεται.
Ποιος έχει τελικά το δικαίωμα να αποφασίζει για τη ζωή ενός προσώπου; Στις μέρες μας που το Ιπποκρατικό πατερναλιστικό μοντέλο φαίνεται να ξεπερνάται και ο ασθενής να συναποφασίζει με το γιατρό σε ότι αφορά την έκβαση της ζωής του έρχονται συντηρητικοί πολιτικοί-ο πιο ανώδυνος χαρακτηρισμός- και η εκκλησία να μας γυρίσουν στα χρόνια του Μεσαίωνα και του σκοταδισμού. Ο ορισμός της ζωής άξιας για να βιωθεί δεν μπορεί να ορίζεται από την εκάστοτε πολιτική εξουσία. Τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν μπορεί να γίνονται βορράς στο βωμό των πολιτικών παιγνιδιών και καιροσκοπικών καταστάσεων. Οποιες κι αν είναι οι αντιρρήσεις γύρω από το ζήτημα της ευθανασίας το αίτημα του αυτοκαθορισμού του ατόμου οφείλει να θεωρείται αδιαπραγμάτευτο.

πηγή: cosmo.gr

P.S Τελικά η 37χρονη Ελουάνα δικαιώθηκε και έφυγε από την "τεχνητή ζωή" που την κράταγαν χωρίς τη θέλησή της τα τελευταία 17 χρόνια, καθώς υλοποιήθηκε η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου για παθητική ευθανασία στην κλινική του Ούντινε.

17 σχόλια:

Ανώνυμος είπε...

Σε καμία περίπτωση ευθανασία. Μετανάστης

Ανώνυμος είπε...

Σε καμία περίπτωση ευθανασία. Μετανάστης

Ανώνυμος είπε...

Με την ίδια λογική θα πρέπει να αφήνουμε κάποιον ψυχικά ασθενή να αυτοκτονεί διότι δεν έχει επίγνωση των πράξεων του. Θα πρέπει ώμος να ξέρουμε ότι ένας ασθενής που βρίσκετε δίπλα μας και τον φροντίζουμε μας κάνει καλό. Μετανάστης

KitsosMitsos είπε...

Από τη μία υπάρχουν οι άνθρωποι που μιλάνε για κερκόπορτα η οποία αν ανοίξει θα μας πάρει αμπάριζα. Από την άλλη το δικαίωμα του άλλου σε έναν αξιοπρεπή θάνατο.
Κατά τη γνώμη μου θα έπρεπε να υπάρχει μια "επιτροπή σοφών" που να αποφασίζει για θέματα τέτοια. Και μόνο σε διαπιστωμένες περιπτώσεις όπως η συγκεκριμένη...
Την καλησπέρα μου.

VAD είπε...

Πηνελόπη μου,εσύ κατέχεις καλύτερα το θέμα ως ειδική αλλά εμένα μου φαίνονται δύσκολες και οι δυο αποφάσεις,δίλημμα μεγάλο...
Την καλημέρα μου...

Ανώνυμος είπε...

Ας εξετάσουμε τα δεδομένα. Βασικά παρατηρούμε πως έχουμε μπροστά μας δύο απόψεις.
Η μία μιλά για δικαίωμα στην ευθανασία σε περίπτωση μεγάλης ταλαιπωρίας του ασθενούς, από τη στιγμή μάλιστα, που δεν υπάρχει δυνατότητα αναστροφής της πορείας της υγείας. Με μια ορθολογική θεώρηση της παραπάνω άποψης, ο οποιοσδήποτε έχει δικαίωμα αυτοκαθορισμού της ζωής (και το ''αυτοκαθορισμός'' το τονίζω, διότι αν η εντολή για ευθανασία προέρχεται από οποιονδήποτε από το περιβάλλον του ασθενούς χωρίς ξεκάθαρη και με μάρτυρες μέσω μιας αδιάβλητης διαδικασίας επιθυμία του ιδίου να τεματιστεί η ζωή του, το απορρίπτω ως μια επικίνδυνη πράξη και τα αίτια αυτού του χαρακτηρισμού νομίζω ότι ο κοινός νους τα αντιλαμβάνεται...). Ως προς το αντεπιχείρημα πως και αυτός που αυτοκτονεί έχει δικαίωμα να αυτοκτονίσει και όμως δεν τον αφήνουμε, θα έλεγα πως η αντιμετώπιση σύμφωνα με μια ορθολογική θεώρηση πάντα είναι αναμφισβήτητα η ίδια και πως σε ορισμένες χώρες στο εξωτερικό (βλ. σχετική απόφαση του ανώτατου Ολλανδικού Δικαστηρίου, 1994) υπάρχουν θεσμοθετημένες επιτροπές οι οποίες αποφασίζουν για ζητήματα αυτοκτονίας με ιατρική υποστήριξη.
Ας περάσουμε στη δεύτερη άποψη, η οποία στηρίζεται κυρίως σε θρησκευτικές και πιο συγκεκριμένα σε χριστιανικές πεποιθήσεις. Σύμφωνα με την άποψη αυτή ο χρόνος ζωής ενός ανθρώπου είναι σωτηριώδης. Δηλαδή μια και κανείς δε γνωρίζει τον τρόπο κρίσης του ατόμου από το Θεό, ο άνθρωπος θα μπορούσε να σωθεί ακόμα και το τελευταίο δευτερόλεπτο της ζωής του, ισως με μια πράξη του, ίσως με μια σκέψη του, δεν ειμαι φυσικά ικανός να το γνωρίζω μια και αποτελεί θέσφατο πως κανείς δε γνωρίζει τον τρόπο κρίσης του Θεού.
Θα 'θελα να ξεκαθαρίσω πως και τις δύο απόψεις τις αντιμετωπίζω με απόλυτη σοβαρότητα. Και τις απόψεις τις επιστήμης και της θρησκείας χωρίς να υποτιμώ στο ελάχιστο την μία ή την άλλη.
Από το σημείο αυτό και εξής παραθέτω καθαρά προσωπικές σκέψεις που δε θέλω να επιβάλλω σε κανέναν, μόνο προς προβληματισμό. Για να είμαι δίκαιος θα θελα να ξεκαθαρίσω από την αρχή πως ποτέ δεν ήμουν απόλυτα φίλος με τον ορθολογισμό και πως μετά από μελέτη του χριστιανικού δόγματος συνδυαστικά με άλλα κυρίως ανατολικά δόγματα κατέληξα πως με καλύπτει περισσότερο και αυτό ακόμη και με βάση το σκεπτικό των ορθολογιστών περί σεβασμού στα πιστεύω των άλλων αξιώνω να γίνεται απόλυτα σεβαστό.
Ως προς το συγκεκριμένο θέμα θα θελα να διατυπώσω δύο ερωτήματα (το πρώτο από τα δύο ως ισχυρότερο) προς προβληματισμό. Πολλές φορές οι επιτροπές σοφών έχουν αποδειχθεί ανόητες, οι ορθολογιστές και πάλι μιλούν για αδυναμίες στη μελέτη υποκειμένου από υποκείμενο, άρα ποια επιτροπή είναι τόσο σοφή ώστε να αποφασίσει τις προυποθέσεις (πάντοτε αποτέλεσμα ανθρώπινης σύμβασης) ώστε να επιτραπεί η ευθανασία; Επίσης ποια θα είναι τα μακροχρόνια αποτελέσμα τα σε συγγενείς που στο μέλλον πολύ πιθανόν να διερωτώνται αν έκαναν καλά που άφησαν να φύγει το αγαπημένο τους πρόσωπο (ερώτημα που δε θα απαντηθεί ποτέ);
Επιλογικά,νομίζω πως τείνω υπέρ του προβληματισμού πριν ληφθεί μια τελική απόφαση υπέρ της ευθανασίας.
Στο μικρό χώρο εδώ και στο λίγο χρόνο που έχω δεν μπόρεσα δυστυχώς να εκφράσω όλες τις σκέψεις και προτάσεις για το θέμα, όμως παρέθεσα τις βασικότερες με ειλικρινή διάθεση να ακούσω και να ακουστώ. Όχι μόνο να ακουστώ και κυρίως να ακούσω.
Με σεβασμό.

NdN είπε...

Γεια σου Πηνελόπη,

Την υπόθεση την παρακολούθησα από κοντά διαβάζοντας καθημερινά Ιταλικές εφημερίδες και γνώμες από πολλούς δημοσιογράφους της χώρας.

Προσωπικά πιστεύω ότι ο καθένας μας θα πρέπει να επιλέγει αν θα ζήσει ή όχι όταν βρίσκεται σε μία πολύ δύσκολη κατάσταση. Για εμένα αυτό θα ήταν και το πιο δίκαιο. Μάλιστα επειδή ένα ατύχημα μπορεί να προκαλεσει τέτοια βλάβη που να μην επιτρέπει τη λήψη αποφάσεων θα έπρεπε να μετράει η γνώμη των πλησιεστέρων συγγενών ή ένα σημείωμα που θα έχουμε αφήσει σε κάποιον δικηγόρο.

Νομίζω πως είναι τουλάχιστον υποκριτικό να θεωρεί κάποιος ότι αυτό το κορίτσι ζει μετά από 17 χρόνια σε κωματώδη κατάσταση και μάλιστα να μιλάει για δολοφονία της. Δηλαδή ποιος θα άλλαζε έστω και μία μέρα της ζωής του για να ζήσει 10 χρονια όπως αυτή η κοπέλα;

Η κυβέρνηση Μπερλουσκόνι μόνο και μόνο για ψηφοθηρικού λόγους συντάχθηκε με το βατικανό και προσπάθησε με ότι μέσα μπορούσε να σταματήσει μία κοπέλα από το να πεθάνει ήσυχα και μία οικογένεια να σταματήσει να τυραννιέται. Ευτυχώς ο πρόεδρος της Δημοκρατίας Τζιόρτζιο Ναπολιτάνο που είναι ένας άνθρωπος πολύ διαφορετικός από τον Μπερλουσκόνι αρνήθηκε να υπογράψει το νομοθετικό διάταγμα και έτσι η επιθμία της κοπέλας και της οικογένειας της πραγματοποιήθηκε.

Για να επέμβω και στο σχόλιο του Kitsomitsou να πω ότι δεν υπάρχει καμία κερκόπορτα. Είναι δικαίωμα του καθένας μας να αποφασιζει αν θέλει μία ζωή σε ένα κρεβάτι νοσοκομείου ή σε μία αναπηρική καρέκλα ώντας βάρος σε όλους. Δεν θεωρώ ότι ένας άνθρωπος ζει όταν βρίσκεται σε μία τέτοια κατάσταση. Απλά ταλαιπωρεί τόσο τον εαυτό του όσο και τους γύρω του. Γίνεται βάρος και ο θάνατος του αντιμετωπίζεται ως λύτρωση παρα ως κάτι λυπηρο. Πως λένε και οι παλιοί «καλύτερα ο άνθρωπος να φεύγει όρθιος».

Ανώνυμος είπε...

NbN είσαι εντελώς λάθος τοποθετημένος και δεν έχεις και επιχειρήματα.
Η ζωή μας δεν ανήκει ούτε καν σε εμάς τους ίδιους, πόσο μάλλον σε κάποιον άλλο.
Μετανάστης.-

NdN είπε...

Αγαπητέ μετανάστη,

Μολονότι θα ήταν προτιμότερο αντί να χλευάζεις την άποψη μου να εξηγήσεις στο που είμαι λάθος και ποια επιχειρήματα μου και γιατί είναι λάθος. Διαφωνείς δηλαδή κανείς μας δεν θα άλλαζε έστω και μία μέρα της ζωής του για να ζήσει 10 χρονια όπως αυτή η κοπέλα;

Ωστόσο υποψιάζομαι ότι δεν συμφωνείς μαζί μου και γράφεις ότι η «Η ζωή μας δεν ανήκει ούτε καν σε εμάς τους ίδιους, πόσο μάλλον σε κάποιον άλλο» επειδή πιστεύεις ότι η ζωή μας ανήκει σε κάτι που ονομάζεις θεό. Αν κάνω λάθος διόρθωσε με. Πάντως πληροφοριακά θα σου πω ότι στον Superman, τον Mickey Mouse, το θεό και τον Αγιο Βασίλη καθώς και όλα τα υπόλοιπα φανταστικά πρόσωπα σταμάτησα να πιστεύω όταν ήμουν πολύ μικρός.

Ανώνυμος είπε...

@Αγαπητέ ΝdN.
Δεν κατάλαβες καθόλου λάθος, ώμος θα πρέπει να γνωρίζεις άσχετα από τα πιστεύω σου ότι υπάρχει και η άλλη άποψη. Να ξέρεις ότι δεν υπάρχει πάνω στην γη ανθρώπινο ων που να μην αναζητά το Θείο. Θεωρώ λοιπόν ότι είναι μια τάση – φάση που περνάς και ίσος στο μέλλον σου περάσει και δεις τα πράγματα διαφορετικά.
@Πηνελόπη αν νομίζεις ότι το ύφος μου δεν ταιριάζει με τα θέματα σου σταματώ. Ώμος εκτιμώ και σε διαβάζω.
Μετανάστης.-

pinelopi t. είπε...

@μετανάστη από τη στιγμή που τηρούνται οι "κανόνες" του διαλόγου είναι παραπάνω από καλοδεχούμενη κάθε διαφορετική άποψη. Αυτή είναι και η ουσία ύαρξης των μπλογκ. Να ανταλλάσουμε διαφορετικές απόψεις και να ειχειρηματολογούμε.
Στο συγκεκριμένο θέμα διαφωνώ εκ βάθρων γιατί κατά την άποψή μου ύψιστη αρχή είναι ότι καθένας ανήει στον εαυτό του. Απ' αυτήν την αρχή πηγάζουν τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις μας.

pinelopi t. είπε...

@Κitsomitso δεν ξέρω αν αυτοί οι άνθρωποι που συνιστούν τις επιτοπές Βιοηθικής ή Ηθικής είναι σοφοί (καταλαβαίνω βεβαια τι θες να πεις) ωστόσο σίγουρα οφείλουν να είναι απαλλαγμένοι από συναισθηματικές φορτίσεις και να σκέφτονται με γνώμονα τα θέλω και τα πιστεύω πρωτίστως του ασθενούς κι επειτα το συμφέρον της κοινωνίας.

pinelopi t. είπε...

@VaD σίγουρα τιθενται σημαντικά διλλήματα και οφείλουμε να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί με τέτοιου είδους αποφάσεις ωστόσο αυτό δεν πρέπει να λειτουργεί ως τροχοπέδι.

pinelopi t. είπε...

@Χρήστο μου πολύ χαίρομαι που σχολιάζεις επί τω συγκεκριμένω.Καταλαβαίνω το συλλογισμό σου. Ως προς τις προσωπικές σου τοποθετήσεις κάνεις τη σπουδαία παραδοχή ότι καταρχήν είναι προσωπικές θέσεις και κυρίως ότι δεν είσαι φίλος του ορθολογισμού. Ωστόσο κυρίως σε τέτοια ζητήματα θεωρώ ότι οι αοφάσεις οφείλουν να λαμβάνονται καθαρά ορθολογικά και στηριζόμενες σε συγκεκριμένες αρχές όπως αυτή της αυτονομίας.
Επιλογικά,φυσικά θα συμφωνήσω για το αίτημα προβληματισμού πριν ληφθεί μια τελική απόφαση υπέρ της ευθανασίας.

pinelopi t. είπε...

@NdN κινούμαι στο ίδιο μήκος κύματος και συμφωνώ μαζί σου.

Ανώνυμος είπε...

Συμφωνώ απόλυτα με την αρχή της αυτονομίας και πιστεύω πως κάθε σοβαρός επιστήμονας αλλά προπάντων θεολόγος συμφωνεί επίσης! (Το σοβαρός το τονίζω).
Νόμιμη νομίζω η προσωπική μου θέση (με την οποία τονίζω και πάλι πως καμία διάθεση δεν έχω να υποχρεώσω, ούτε να κατηχήσω με την κακή έννοια του όρου, απλά να την καταθέσω, όπως όλοι, και ίσως να πείσω στα πλαίσια πάντα του υγιούς και θεμιτού διαλόγου).
Μία από τις κύριες απορίες μου βρίσκεται στο ως προς το ποιος σοφός ή επιτροπή θα αποφασίσει τα κριτήρια.
Δε θυμάμαι ποιος το έχει πει, αλλά νομίζω πως έχει δίκιο αυτός που είπε ότι ''η καμήλα είναι ένα άλογο που σχεδιάστηκε από επιτροπή¨.
:-Ρ
Καταληκτικά, είναι σαφές πως καμία θρησκεία δε θεωρώ αξιόπιστη αν δε σέβεται το δικαίωμα της ελεύθερης επιλογής. Αλλά δεν επεκτείνομαι για να μη βγω εκτός θέματος... (Είχα ένα πρόβλημα στην έκθεση από παλιά)
Με σεβασμό.

Γιάννης Καραμήτρος είπε...

Είμαι οπαδός της ευθανασίας και για αυτό τον λόγο την έχω βάλει στην διαθήκη μου.